X
تبلیغات
مطالعات ترکیه Türkiye - افسانه ها

مطالعات ترکیه Türkiye

معرفی ترکیه و بیان تجربیات و مطالعاتم

در برنامه این هفته نیز همچنان در خصوص "افسانه ها" یا بعبارتی دیگر، حکایتهای قصه واری صحبت خواهیم کرد که انسانها در دوران تمدنهای باستان، در قبل از ظهور ادیان اسمانی و در عهدی که برای علم نیز ناشناخته است، در رابطه با حوادث طبیعی، روابط اجتماعی و باورهای توسعه یافته سنتی خود بیان می کردند.

اینبار نیز همچون قبل، یاداوری می کنیم که سرزمین آناتولی، از نقطه نظر میتولوژیک، یا همان دانش شناخت افسانه ها، منطقه ای بسیار غنی است.

زیرا خصوصا در خلال دورانی که تمدن "فریقی" تداوم داشت می توان در آناتولی، اوج گیری "باورداشت به الهه مادر" را مشاهده کرد. بگونه ایکه در عهد مذکور، برای الهه مادر "کیبله"(Kibele) ، معابد و اماکن مقدس برپا شده و مراسم دینی برگزار می شده است.

به همین دلیل در پهنه آناتولی، برای الهه مادر "کیبله"، تعداد زیادی معبد وجود دارد. از عهد باستان، افسانه ای به امروز رسیده است که علت پرستش "کیبله" را بیان می کند.

حتما می پرسید چگونه؟...

میتوان گفت "آتیس" و "کیبله" که قهرمانان این افسانه هستند در واقع مشهورترین عناصر این داستانها هستند.

در افسانه ها گفته می شود الهه مادر "کیبله" عاشق جوانی برومند به نام "آتیس" می شود. نقل است که قرار بوده تا "آتیس" با دختر پادشاه شهر باستانی "پئسینوس" که امروزه در مجاورت شهر "سیوری حیصار" بر سر راه آنکارا – اسکی شهیر قرار دارد، ازدواج نماید...

"آتیس" از احساسات الهه مادر "کیبله"، نسبت به خود بی خبر است... روز عروسی فرار می رسد. جشن شروع می گردد. اما "کیبله" که در آتش حسد می سوزد، با تمام قدرت و شوکت خود در میانه عروسی، همراه با تند بادی از حرص و آز پدیدار می شود.

"کیبله" ضمن بهره گیری از قدرت جادوئی خود، "آتیس" این مرد رویاهایش را طلسم کرده و دیوانه می کند. بگونه اینکه "آتیس" ناگهان در اثنای رقص، خنجرش را کشیده و خود را عقیم می سازد.

در افسانه گفته می شود خونی که از محل شرمگاهی "آتیس" فوران می کند بر زمین و اسمان می پاشد و به خودی خود موجب رویش آنی گیاهان از خاک می گردد.

در این هنگام پیکر "آتیس" در همان مکان فرو می افتد و سپس بدن بی جان وی تبدیل به درخت کاج می گردد.

چراکه الهه مادر "کیبله" مایل نیست که "آتیس" بصورتی ابدی از بین برود.

در واقع "کیبله" می خواهد تا در راستای احساسات زنانه و نیروی جادوئی خود، آتیس را ضمن تبدیل کردن به یک درخت کاج، در تابستان و زمستان زنده و بر پا نگه دارد.

اکنون ایا متوجه شدید که وقتی در فصل پاییز همه درختان، برگهای خود را می ریزد چرا درختان کاج همچنان زنده و سبز هستند؟!

افسانه ای که اندکی قبل بیان کردیم، از دیرباز تا کنون، در دنیای هنر و ادبیات، یکی از افسانه هایی محسوب می شود که بیش از دیگر افسانه ها در راستای فزونی نعمت و برکت نقل شده است.

در واقع طبق افسانه "آتیس"عامل مرگ نباتات در فصل پاییز و دوباره زنده شدن آن در موسم بهار است. گفته می شود که براساس افسانه ها، این دور بی انتها، به همان صورتی تحقق می یابد که الهه مادر "کیبله"، بعنوان الگوی غیر قابل چشم پوشی عصرهای باستان و ماقبل تاریخ، آن را بیان کرده است.

"کیبله" در افسانه ها و توصیفاتی که در خصوص باروری، حفاظت از حیات و قابلیت تداوم آن به زنان عطف می شود، نیروی طبیعت و فزونی نعمت و برکت را مجددا به طبیعت و به انسانی که در درون طبیعت حضور دارد تقدیم می کند.

در واقع او حاکم بر نباتات است، غلات به خواست وی افزون می شوند و درختان میوه به رضایت وی شکوفه می دهند.

بعبارتی دیگر الهه مادر "کیبله"، حامی همه حیوانات اهلی و وحشی، مدافع آتشدان و خانه و خواهر بزرگ و مادر همه کوهها، صخره های سخت و جنگلها است.

در عصر تمدن "فریقیا" این الهه که با نام "ماتار" یا "کوبیلئیای مادر" و یا با عبارت "صخره زن" یا "آگدیستیس" توصیف می گردد، طبیعت را تمثیل کرد.

این الهه که در یونان باستان با نام "کیبله" شناخته می شود، در واقع همان "کوبابا"ی تمدنهای "هورری" و "هیتیت" است که در آناتولی شرقی یا منطقه شمالی بین النهرین حضور داشتند.

اینکه به چه صورتی "کوبابا" مورد پرستش قرار می گرفت معلوم نیست، اما می دانیم که"فریقی"ها این الهه را بعنوان ارباب خاک می دانستند. براساس اعتقادات "فریقی" ها، الهه برکت در کوهها زندگی می کرد. به همین دلیل در مناطق روستائی، در بالا دست صخره های لخت، چشمه ها و منابع اب، نام "کوبابا" نوشته و بیان شد.

سنت پرستش الهه مادر "کیبله" که از تمدن "فریقی" ها رایج گشته در ازمنه بعدی، نیز تداوم یافته است.

الهه مادر "کیبله" از آناتولی گرفته تا یونان و ایتالیا، برای بسیاری از کوهها که با نام Meter و یا Mater یعنی مادر توصیف می گردد، به عنوان الهه مادر شناخته می شود.

این در حالی است که مشهورترین پرستشگاه الهه مادر "کیبله"، شهر فریقی و باستانی "پئسینوس" واقع در شهرستان کنونی "سیوری حیصار" از استان "اسکی شهیر" ترکیه می باشد.

شهر امروز "باللی حیصار" نیز از جمله مراکزی است که در مقطع زمانی معین، طی صدها سال، بعنوان یک پرستشگاه محسوب میشده است.

در این شهر مقدس که از سوی راهبها و یا پادشاهان راهب اداره می شد، پرستشگاه شکوهمندی برای "کیبله" تاسیس شده و در عین حال بعنوان دربی برای الهه مادر محسوب می گردید.

بگونه ایکه الهه مادر "کیبله" آنگونه که در منابع عهد عتیق نوشته گردیده، از اینجا به "رم" نقل مکان کرده است.

لازم به ذکر است که باور به وجود الهه مادر "کیبله"، دیگر تمدنها را نیز تحت تاثیر خود قرار داده است.

براساس منابع مکتوب سومری در ۳ هزار سال قبل از میلاد مسیح، صاحب آن تاج شکوهمند و ابدی، بعنوان باوری برای چوپانان، هنرمندان،اساتید فن و نیز زبانها، جوانمردی و دانائی محسوب می گردد.

با این باور در شهر عتیق "بابل" بعنوان "خواهر خاک" روبرو می شویم.

الهه مادر "کیبله" در تمدن "فنیق" نیز با نام الهه"ایشتار" که هدایت کننده نیروهای طبیعت است شناخته می گردد.

نام این الهه در "سوریه" به اسم "آستارته" و در "مصر" به نام "ایسیس" می باشد.

الهه برکت که در تمدن "هیتیت" ها "هپات" نامیده می شود، در "یونان" "آرتئمیس" و در "رم" با نام "ونوس" شناخته می گردد.

در واقع نام الهه مادر "کیبله" هر چه که باشد مقصود از وجود این الهه مادر، همانگونه که افسانه ها نیز باز گوئی می کنند، تجسم باروی، تولید و استمرار است.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم فروردین 1392ساعت 14:22  توسط اکبر زواری رضائی  |